Kan een handgeknoopt tapijt na schade nog hersteld worden?

Ja. In de meeste gevallen kan een beschadigd handgeknoopt tapijt hersteld worden, vaak zo goed dat u achteraf niets meer ziet. Een handgeknoopt tapijt wordt met de hand gemaakt, knoop per knoop, maanden of zelfs jaren lang. Bij schade vragen mensen me dan ook vooral of herstellen de moeite waard is. Ik werk al twintig jaar met meesterwevers in Nepal en India, en met onze eigen restaurateurs hier in België. Mijn antwoord verandert zelden. Bij het herstellen van een handgeknoopt tapijt kan er veel meer dan de meeste mensen denken.

Welke schade aan een handgeknoopt tapijt kan hersteld worden?

De meeste schade kan hersteld worden, en ook goed. Een vakkundige restaurateur herstelt sneden, scheuren, mottenschade, versleten pool, rafelende randen en gaten. Als het werk goed gebeurt, is het resultaat vaak opmerkelijk. Schade door schimmel of uitgelopen kleuren is een ander verhaal. Daar kom ik verderop op terug.

Ik had eens een klant van wie de hond een flink stuk uit een tapijt had gebeten. Er ontbrak een echt stuk pool, de zachte bovenlaag, en ook de draden van de basis eronder. We lieten het juiste garen rechtstreeks uit India komen, in exact de juiste verfbaden en vezelkwaliteit. Daarna heeft een meestervakman hier in België het ontbrekende stuk opnieuw geknoopt. Dat duurde enkele maanden. Achteraf was niet meer te zien dat het hersteld was. Elk detail en elke kleur klopte. Het was enorm veel werk, en het is volledig gelukt.

Het belangrijkste is dat de materialen exact overeenkomen. Bij tapijten uit onze eigen ateliers in Nepal en India, in handgesponnen wol, natuurlijke zijde of een mix van beide, weten we welke vezels, kleurrecepten en knopen gebruikt zijn. Daardoor wordt het herstel veel nauwkeuriger. Bij antieke tapijten of tapijten van andere makers vraagt het zoeken naar het juiste garen tijd en ervaring. Maar onmogelijk is het zelden.

Welke schade kan niet meer hersteld worden?

Twee dingen zijn bijna nooit te redden: kleuren die na waterschade uitgelopen zijn, en een tapijt dat lang in overstromingswater gelegen heeft. Nieuwe franjes kunnen wel, maar die zijn nooit hetzelfde als de originele. Dat zeg ik klanten liever eerlijk, ook als ze iets anders hoopten te horen.

Door water kunnen de kleuren uitlopen. Is een tapijt doorweekt geraakt en zijn de kleurstoffen uitgevloeid, dan blijven de vlekken in de praktijk voorgoed. Dat gebeurt vooral bij oudere tapijten met synthetische of instabiele kleurstoffen. De kleur zit dan diep in de vezels en in de basis van het tapijt, en geen enkele reiniging of behandeling haalt die er nog uit.

Een tapijt dat lang in vuil water heeft gelegen, bijvoorbeeld na een zware overstroming, is bijna nooit nog te redden. De basis van het tapijt wordt zwak, er komt schimmel in de vezels en het is niet meer veilig om het te restaureren.

De originele franjes zijn de uiteinden van de scheringdraden, de lange draden die door het hele tapijt lopen. Ze horen bij het tapijt zelf. Nieuwe franjes worden er achteraf aan vastgemaakt, hoe zorgvuldig we dat ook doen. Ze kunnen er netjes uitzien, maar een geoefend oog ziet het altijd.

Hoe lang duurt het om een handgeknoopt tapijt te herstellen?

Een eenvoudige herstelling duurt meestal twee weken, soms een maand. Grotere herstellingen duren langer, afhankelijk van de schade.

Ik zou een restaurateur niet vertrouwen die een vaste termijn noemt voor hij het tapijt goed bekeken heeft. Daarom beginnen wij altijd met een grondige controle. Zo zien we wat de herstelling vraagt en hoeveel werk het is.

De moeilijkste gevallen vragen veel opnieuw knopen, de basis van het tapijt opnieuw weven of zorgvuldig werk aan de pool zoals bij het tapijt waar de hond in had gebeten. Kwaliteit laat zich niet haasten. We maken onze tapijten zonder de kantjes eraf te lopen, en zo herstellen we ze ook.

We hebben het geluk dat we hier in België een team van knopers en restaurateurs hebben met tientallen jaren ervaring. Hun kennis is van generatie op generatie doorgegeven. Daardoor herstellen we niet alleen de buitenkant.

Wat doet u best als uw tapijt beschadigd is?

Wacht niet en neem zo snel mogelijk contact op met een specialist. Houd het tapijt tot dan vlak, droog en uit direct zonlicht, en gebruik geen chemische reinigers.

Te lang wachten is de fout die ik het vaakst zie. Een vlek trekt in. Een losse rand rafelt verder. Een mottenplaag breidt zich uit. Zelf behandelen met chemische reinigers kan natuurlijke vezels voorgoed aantasten.

Is uw tapijt gemaakt van natuurlijke materialen, zoals handgesponnen wol, zijde of plantaardige vezels? Dan verdient het een restaurateur die die materialen goed kent.

Neem contact op of bezoek onze showroom in Evergem, België.